Konya’daki kliniğimizde ailelerden en sık duyduğumuz sorulardan biri şu oluyor: “Acaba telefon, tablet veya televizyon çocuğumun konuşmasını etkiliyor olabilir mi?”

Özellikle konuşması beklenenden daha yavaş ilerleyen çocukların aileleri, ekran kullanımının gecikmiş konuşma sürecindeki rolünü haklı olarak merak ediyor. Peki ekran süresi gerçekten konuşma gelişimini etkileyebilir mi?

Kısa cevap: Evet, etkileyebilir. Ancak konu yalnızca ekranın kendisinden ibaret değildir.

Çocuklar Konuşmayı Nasıl Öğrenir?

Dil gelişimi, yalnızca kelimeleri pasif bir şekilde duymakla gerçekleşmez. Çocuklar konuşmayı; karşılıklı iletişim kurarak, soru-cevap etkileşimleri yaşayarak, mimikleri gözlemleyerek ve sosyal etkileşim içinde bulunarak öğrenirler.

Bir yetişkin çocuğa “Top nerede?” diye sorduğunda, çocuğun topu göstermesi, yetişkinin gülümseyerek tepki vermesi ve konuşmanın devam etmesi dil gelişimi için olmazsa olmaz bir süreçtir. Dil öğrenimi, tamamen karşılıklı iletişim üzerine kuruludur.

Ekranlar Neden Yeterli Olmayabilir?

Tablet, telefon veya televizyon içerikleri çocuklara çok sayıda kelime ve renkli şarkılar sunabilir. Ancak ekranlar hiçbir zaman çocuğun verdiği tepkiye göre iletişim kurmaz.

Çocuk ekrandan bir kelime duyabilir ancak onunla göz teması kuran, cevap vermesini bekleyen, sorular soran ve verdiği cevaba göre iletişimi şekillendiren gerçek bir iletişim partneri yoktur. Bu nedenle ekran karşısında geçirilen süre arttıkça, çocukların sosyal iletişim kurma fırsatları ellerinden alınmış olur.

Her Ekran Kullanımı Zararlı Mıdır?

Hayır. Günümüzde ekranları tamamen hayatımızdan çıkarmak çoğu aile için gerçekçi olmayabilir. Burada önemli olan ekranın ne kadar süre kullanıldığı ve çocuğun gün içindeki diğer deneyimleridir.

Örneğin; günün büyük bölümünü ebeveynleriyle konuşarak, oyun oynayarak ve etkileşim içinde geçiren bir çocuğun kısa süreli ekran kullanımı ile gününün tamamını ekran karşısında pasif şekilde geçiren bir çocuğun deneyimi aynı değildir. Asıl tehlike, ekranın gerçek iletişimin ve oyunun yerini almasıdır.

Hangi Durumlarda Dikkatli Olunmalıdır?

Aşağıdaki durumlar, gecikmiş konuşma gelişimi açısından mutlaka bir uzman tarafından değerlendirilmesi gereken kırmızı bayraklar olabilir:

• İsmi söylendiğinde her zaman dönüp bakmıyorsa,

• Yaşıtlarına göre daha az kelime kullanıyorsa,

• İsteklerini konuşmak yerine çoğunlukla elinden çekiştirerek veya işaret ederek ifade ediyorsa,

• İki yaş civarında hâlâ çok sınırlı sayıda kelime söylüyor ve cümle kuramıyorsa,

• Gün içinde çok uzun saatler ekran karşısında vakit geçiriyorsa.

Bu belirtilerin tek başına ekran kullanımından kaynaklandığını söylemek mümkün değildir. Ancak aşırı ekran süresi, gecikmiş konuşmayı tetikleyen en önemli çevresel faktörlerden biridir.

Ekran Süresini Azaltmak İçin Neler Yapılabilir?

Çocuğun elinden tableti veya telefonu alırken, o boşluğu mutlaka “etkileşimle” doldurmak gerekir:

• Birlikte bol bol resimli kitap okumak,

• Günlük ev işleri sırasında (yemek yaparken, çamaşır asarken) çocuğunuzla sohbet etmek,

• Onun liderliğinde oyun kurmak ve oyuna aktif eşlik etmek,

• Göz teması kurarak şarkılar söylemek,

• Çocuğun ilgisini takip ederek karşılıklı iletişim başlatmak.

Konya Gecikmiş Konuşma Terapisi

Ekranlar tek başına konuşma gecikmesine neden olan tek unsur olarak görülmemelidir. Ancak özellikle erken çocukluk döneminde aşırı ekran maruziyeti, dil gelişiminin yapı taşı olan sosyal etkileşimleri kısıtlar.

Eğer çocuğunuzun konuşma gelişimiyle ilgili şüpheleriniz varsa, “bekleyelim geçer” demek veya yalnızca ekran süresini kısmaya odaklanmak zaman kaybına yol açabilir. Çocuğunuzun genel dil ve konuşma gelişiminin bir uzman tarafından değerlendirilmesi en sağlıklı adımdır. Erken dönemde yapılan değerlendirmeler ve doğru terapi yöntemleri ile çocukların iletişim becerileri hızlıca desteklenebilir.

Çocuğunuzun dil gelişimi hakkında uzman görüşü almak ve Konya’da gecikmiş konuşma terapisi desteği için kliniğimizle iletişime geçerek detaylı bir değerlendirme randevusu oluşturabilirsiniz.